Một Vì Sao Rụng
- Song Nhị
 |
| Tô Thùy Yên Photo by SongNhị |
Nói
“Tô Thùy Yên - Một Vì Sao Rụng” có lẽ không quá đáng. Quả thật, Tô Thùy Yên là
một vì sao trong bầu trời văn học miền Nam từ thế kỷ trước. Viết về Tô Thùy
Yên, nhiều người đã làm, sau khi anh nằm
xuống. Thông thường một người khi còn
thượng tại ít ai viết về tác giả và tác phẩm của người đó. Theo một số bài viết
tôi mới đọc được thì Tô Thùy Yên bắt đầu làm thơ từ cuối thập niên 50s đầu 60s.
Tôi
và Tô Thùy Yên cùng thế hệ, ra đời chỉ cách nhau mấy ngày, ở hai miền đất nước –
tôi Hà Tĩnh; TTY Sàigon/Gia định, khi khởi đầu Thế Chiến thứ II. Tô Thùy Yên không phải hứng chịu “trận đòn lịch
sử” Cải cách Ruộng đất như tôi, là nạn nhân của “tai trời ách nước” ấy. Khi miền
Nam thua trận, chúng tôi cùng bị tù đày từ Nam ra Bắc, tôi tám năm, TTY 13 năm…
Giữa
chị Huỳnh Diệu Bích và bà xã tôi có liên hệ bà con, nhưng tôi và TTY ít có dịp
gặp nhau. Lần đầu tiên chúng tôi nói chuyện với nhau khi Cội Nguồn ấn hành tuyển
tập thơ “Gởi Người Dưới Trăng” (*), tôi mời TTY góp thơ cho tuyển tập. Tôi nhận
được hai bài thơ anh gửi cho: bài Ta Về và Mùa Hạn in vào sách.
Người
cháu gái gọi nhà tôi là dì ruột sau khi đi dự tang lễ TTY ở Houston về Cali, gọi
cho biết chị Huỳnh Diệu Bích có gửi tặng tôi hai tập thơ mới nhất của TTY. Như
vậy là tôi không thiếu tap thơ nào của anh.
Một
lần khác, TTY đến San Jose ra mắt thi tập “Thơ Tuyển” năm 1995 do Cội Nguồn tổ chức, giới thiệu. Tấm ảnh
trong bài này là ảnh “độc quyền – All Rights Reserved” tôi chụp và chưa phổ biến,
hình như người trong ảnh cũng chưa biết mình có tấm ảnh này.
Những
ai từng tham dự những chuyến tàu đêm chở tù từ Nam ra Bắc không thể không tâm đắc
mà còn lạnh gáy khi đọc “Tàu Đêm” của TTY. Bài thơ có 27 khổ, dài 108 câu.
Khổ
I mở đầu cho cuộc hành hình ấy như sau:
Tàu
đi. Lúc đó đêm vừa mỏi
Lúc
đó sao trời đã ngủ mê
Tàu
rú. Sao ơi, hãy thức dậy
Long
lanh muôn mắt tiễn người đi
Khổ
thứ năm của Tàu đêm, mô tả cái hiện thực kinh khiếp trên những toa tàu chở súc
vật:
Toa
nêm lúc nhúc hồn oan khốc
Đèn
bão mờ soi chẳng rõ ai
Ta
gọi rụng rời ta thất lạc
Ta
còn chẳng đủ nửa ta đây
Và
bài Mùa hạn
Ở
đây địa ngục chín tầng sâu
Cả
giống nòi câm lặng gục đầu
Cắn
chết hàm răng ứa máu mắt
Chung
xiềng nhưng chẳng dám nhìn nhau
“Chung
xiềng nhưng chẳng dám nhìn nhau”. Tại sao vậy? Vì mặc cảm tội lỗi? Vì xấu hổ?
Hay vì nghi kỵ lẫn nhau…? Cuộc hành hình
mà cộng sản bày ra để trả thù quân cán chính VNCH chính là sự đày đọa tinh thần
của những người thua cuộc. Trong các trại tù cải tạo” không thiếu gì nhưng màn
đấu tố giữa những anh em cùng cảnh ngộ. Hàng ngũ tù “cải tạo” không phải là
không có hiện tượng phân hóa, chia rẽ..
Khổ
thơ sau đây tác giả muốn nói với những “tai to mặt lớn”, những kẻ quyền cao chức
trọng một thời, chính là những người góp phần làm mất miền Nam, rằng hãy sống
bình thản trong cảnh cá chậu chim lồng, hãy quên đi tội lỗi, Thời gian sẽ hàn gắn
mọi vết thương lòng (Times heal all sorrows), chờ đợi cuộc hồi sinh tươi sáng:
Những
ai hôm trước từng gây tội
Hãy
lắng tâm tha lấy tội mình
Tự
tại, thời gian chôn chính nó
Đời
lên lại mãi tựa bình minh
Nghệ
Tĩnh 1979
Tôi
có biết tin TTY bị tai biến mạch máu não, không còn nhận ra ai nên tôi không gọi
thăm, cho tới hơn một năm sau anh mất.
Tô
Thùy Yên đã ra đi – Đi vào bất tử.
Song
Nhị
3
tháng 6/2019
(*) Tuyển tập 20 tác giả, Cội Nguồn1995
