VỀ CHỮ DỤC
Dục là từ gốc Hán có ý
nghĩa là muốn: sự ham muốn, mong muốn, lòng ham muốn được thỏa mãn.
1. Theo Phật giáo, dục được
chia làm 2 loại: Thiện dục và ác dục.
- Thiện dục : thường được
xem như lòng ham muốn đem lại lợi ích cho mọi người, trong đó có mình. Suy nghĩ
và hành động có tính vị tha.
- Ác dục : thường được
xem như lòng ham muốn chỉ đem lại lợi ích cho riêng mình, không phải quan tâm đến
lợi ích của người khác. Suy nghĩ và hành động có tính vị kỷ.[1]
DỤC là đầu mối của SÂN
SI, gây ra khổ đau nên đức PHẬT khuyên nên DIỆT DỤC. Theo tôi, nhiều người nghĩ
chưa chính xác lời khuyên nầy: - Diệt là diệt "ác dục", còn diệt
"thiện dục" thì làm sao tinh tấn được. Như lòng ước muốn giác ngộ để
cứu giúp con người mà diệt thì ôi thôi!
Đó là vài nghĩa của dục
trong Phật giáo.
.
2. Trong đời thường giống vậy, cũng có 2 loại: Thiện dục và ác dục
(tà dục)
- Ác dục: tư dục chỉ nghĩ
tới quyền lợi của riêng mình, của riêng gia đình, phe nhóm mình; mặc cho người
đời, mặc cho đất nước quê hương tan nát, thê lương. Loại dục này làm cuộc sống
con người khổ đau thêm, ngăn cản sự tiến bộ của nhân loại
- Thiện dục: lòng mong muốn
cho mình và người, cho xã hội, quê hương, nhân loại tốt đẹp hơn, hạnh phúc hơn,
tiến bộ hơn. Nếu diệt lòng dục này sẽ ngăn cản bước tiến của nhân loại
Diệt cái ác dục, tà dục
trong cuộc sống là điều đáng trân trọng
và sẽ làm cho xã hội, con người đẹp đẻ thêm, hạnh phú thêm
CHỮ DỤC TRONG XỬ THẾ
1. Hàn Phì (Han Fei)
Con lươn hình dáng giống
"y chang" như con rắn; nhưng khi thấy con rắn thì đàn bà ré lên, chết
khiếp; còn gặp con lươn thi mân mê, "rà soát" cười tủm tỉm khoái chí!
Tại sao?
Vi con rắn có thể mổ cho
một phát "đi đời nhà ma", còn lươn ta thịt, ta "nhậu" đã đời,
không khoái sao được?
Từ nhận xét này, ông Hàn
Phi (Han Fei, 281 TCN - 233 TCN)[2]- Pháp gia người "nước lạ", mới
"ngôn" đại khái rằng: Người đời đều "hành xử" mọi việc theo
DỤC, theo cái lợi của riêng mình. Cho người lợi thì người sẽ theo mình, hết lợi
thì họ rời đi thôi.
Về chữ DỤC, tôi xin dẫn
thêm trích đoạn này:
Trong Chiến Quốc Sách, ở
mục Tần sách, tiểu mục 13: "Thiên hạ chi sĩ hợp tung" có đoạn:
[... Các kẻ sĩ trong
thiên hạ theo chính sách hợp tung họp nhau ở Triệu muốn đánh Tần, Tể tướng Tần
là Phạm Tuy nói với vua Tần:
- Đại Vương đừng lo, thần
xin giải tán họ. Kẻ sĩ trong thiên hạ không có gì oán Tần, họ hợp nhau muốn
đánh Tần vì mong được phú quý đấy thôi (DỤC - Nguyên Lạc). Đại Vương có thấy bầy
chó của Đại Vương không? Nằm thì cùng nằm, dậy thì cùng dậy, đi thì cùng đi, ngừng
thì cùng ngừng, không cắn nhau. Nhưng nếu ném xuống cho chúng một khúc xương,
thì chúng vùng dậy và nhe răng cắn xé nhau. Tại sao vậy? Vì tranh ăn...] (Chiến
Quốc Sách - Giản Chi và Nguyễn Hiến Lê)
Trong DỤC hàm chứa 4 chữ:
TÌNH, TIỀN, DANH và QUYỀN LỰC.
2. Dale Carnegie, nhà
giáo dục
"Học tập" theo
Hàn Phi, ông Dale Carnegie (nhà giáo dục nổi tiếng - wellknown- Mỹ, người lập
ra hệ thống trường Carnegie) mới viết ra cuốn sách "How to win friends and
influence people", dạy người "Bí quyết để thành công" (Cụ Nguyễn
Hiến Lê dịch là Đắc Nhân Tâm).
Xin được nói sơ lược về
ông Carnegie này:
Dale Carnegie chỉ mới có
tốt nghiệp trung học, không học tiếp,không tốt nghiệp đại học (giống như Bill
Gates) nhưng viết sách dạy cho các nhà nguyên thủ, các thương nhân, bác sĩ , kỹ
sư... Sách của ông xuất bản hàng chục triệu quyển và được chuyển ngữ hàng chục
thứ tiếng trên thế giới. Ở Mỹ, các hãng lớn bắt buộc các nhân viên phải học qua
trường Carnegie nếu muốn tiến xa.
Ngay điều này, chúng ta
phân biệt rõ ràng giữa BẰNG CẤP và TRI THỨC: - Bằng cấp cao chưa chưa hẳn là có
TRI THỨC, hiểu theo nghĩa: Sáng tạo , tìm cái hay đẹp dâng đời và hành xử nhân
bản, chính trực...
.
Tương tợ Hàn Phi, Dale
Carnegie khuyên rằng: - Muốn dẫn dụ người, ta phải chú ý đến sự mong muốn, ước
ao, cái lợi của họ (DỤC).
Con người muốn (DỤC) những gì ?
[...Ít lắm, nhưng khi
chúng ta đã muốn thì chúng ta nằng nặc đòi cho kỳ được. Những cái chúng ta muốn
là:
1- Sức khỏe và sanh mạng
2- Ăn
3- Ngủ
4- Tiền của
5- Để tiếng lại đời sau
6- Thỏa nhục dục (sexual
gratification)
7- Con cái chúng ta được
mọi sự đầy đủ
8- Được người khác coi ta
là quan trọng (A feeling of importance)
.
Freud [3], nhà bác học,
phân tâm học Đức trứ danh nói rằng: -
Hai thị dục căn bản của nhân loại là tình dục và thị dục huyễn ngã (the
desire to be great, to be important)[4]
Triết gia John Dewey nói:
- Thị hiếu mạnh nhất của nhân loại là thị dục huyễn ngã. Xin các bạn nhớ kỹ
câu: "Thị dục huyễn ngã". Nghĩa nó vô cùng và bạn sẽ thường gặp nó
trong cuốn sách này.
Bảy thị dục khác đều dễ
thỏa mãn, duy có thị dục đó ít khi được thỏa lắm, tuy nó cũng khẩn cấp như ăn
và ngủ.
Abraham Lincoln nói:
"Ai cũng muốn được người ta khen mình". Chúng ta đều khát những lời
khen chân thành mà than ôi! ít khi người ta cho ta cái đó.
Những kẻ nào đã học được
cái bí quyết làm thỏa mãn lòng đói khát lời khen đó, nó tuy kín đáo mà giày vò
người ta, đâm rễ trong lòng người ta, thì kẻ ấy "nắm được mọi người trong
tay mình" và được mọi người tôn trọng, sùng bái, nghe lời, "khi chết
đi, kẻ đào huyệt chôn người đó cũng phải khóc người đó nữa"....] (Đắc Nhân
Tâm - Nguyễn Hiến Lê).
LỜI KẾT
.
Để kết bài này, xin được
ghi ra hai câu thơ của tôi tặng các bạn:
.
Nhân sinh.giấc mộng đủ
dài
Tỉnh đi người hỡi. song
ngoài vầng trăng.
Nguyên Lạc
--------------------
Nguồn: Hàn Phi tử, Chiến
Quốc Sách (Nguyễn Hiến Lê) How to win friends and influence people -Đắc Nhân
Tâm (Dale Carnegie), Wikipedia...
Chú thích:
[1] Tìm hiểu về dục
http://chuaphuclam.vn/index.php?/phat-hoc/tim-hieu-ve-duc.html
(2) Hàn Phi (Han Fei, 281
TCN - 233 TCN) là học giả nổi tiếng Trung Quốc cuối thời Chiến Quốc theo trường
phái Pháp gia
(Han Fei, also known as
Han Fei Zi, was a Chinese philosopher of the Warring States period
"Chinese Legalist" school - Wikipedia)
[3] Sigmund Freud. Freud
(là người Áo) đã có rất nhiều ảnh hưởng đến môn tâm lý học (psychology), mặc dù
những ảnh hưởng này thiên về sinh vật hóa hơn, đóng góp cho ngành khoa học tâm
lý. Thuyết của Freud cho rằng cấu trúc hành vi người được thúc đẩy bởi các
thành tố cơ bản là ý thức-tiềm thức-vô thức, dựa trên cơ chế "thỏa mãn và
dồn nén".
Phân tâm học (viết tắt của
Phân tích tâm lý học, tiếng Anh: Psychoanalysis) là tập hợp những lý thuyết và
phương pháp tâm lý học có mục đích tìm hiểu những mối quan hệ vô thức của con
người qua tiến trình liên tưởng. Nó được khởi thảo bởi Sigmund Freud, một bác
sĩ người Áo. Phân tâm học chuyên sâu nghiên cứu về con người. Phân tâm học chia
bản năng con người ra làm ba phần: cái ấy (E: id;F:Le Ca; G:das Es), cái tôi
(E: Ego;F:Le Moi; G:das Ich) và cái siêu tôi (E:Super ego;F: Le Surmoi; G:das
Über-Ich). Trong đó nói rõ con người luôn bị chi phối bởi bản năng tính dục và
mọi hoạt động của con người đều nhằm thỏa mãn hoặc ức chế nhu cầu đó"
[Wikipedia]
[4] Huyễn là rực rỡ vẻ
vang. "Thị dục huyễn ngã" (the disire to be important) là lòng muốn
được người khác cho mình là vẻ vang, quan trọng
