- Châu Thạch
 |
| Vợ chồng Lê Đình Hạnh |
Vòng Đời
Người
bỏ ta đi- ta bỏ người…ở lại
Nỗi
buồn riêng “thân ngựa đã xa bầy”
Mây
còn nhớ quay về thăm đỉnh núi
Còn
người…như là gió heo may
Nhớ
mà chi núi đồi đã khuất
Tiếc
mà chi một gánh bỏ bên đường
Anh
cuốn cờ - xếp giáo – buông cương
Tôi
đốt áo, tro tàn nay đã lạnh
Sông
ngày xưa chia thành trăm nhánh
Người
sông xưa vứt gánh mộng bên trời
Một
vòng đời có được mấy vòng chơi?!
Lê Đình Hạnh
Ở
Đà Nẵng có một nhóm thơ tên là Thân Hữu. Thân Hữu chỉ là cái tên để có mà gọi
nhưng thật ra thành viên chỉ là nhưng con người tự do và yêu thơ, thỉnh thoảng gặp nhau trong quán cà phê hay
bên vỉa hè một con đường phố. Nhóm thơ nầy như những vần mây tụ lại, trôi đi,
bay vẫn vơ phiêu bồng. Họ không có danh sách thành viên, không có điều lệ, đa số không gia nhập một hội đoàn nào. Trong
đó Lê Đình Hạnh là một bụng thơ mà mỗi lần gặp nhau, thơ anh ngân lên như những
sợi tơ vàng từ thân con én, khiến mọi người lắng nghe đến độ ngẩn ngơ. “Vòng Đời”
là một trong những bài thơ đó, nó ngắn, nó không phải thơ tình nhưng làm cho nước
mắt rơi vì nó cũng nhiều.
Vào
khổ thơ đầu tiên ta đã thấy lời trách nhẹ như “gió heo may” của Lê Đình Hạnh đã
khiến se lạnh lòng ta:
Người
bỏ ta đi- ta bỏ người…ở lại
Nỗi
buồn riêng “thân ngựa đã xa bầy”
Mây
còn nhớ quay về thăm đỉnh núi
Còn
người…như là gió heo may
Đọc câu thơ đầu tiên lòng ta đã thấy se thắt.“
Người bỏ ta đi – ta bỏ người…ở lại”. Người bỏ ta đi, ta cũng bỏ người nhưng ta
không đi mà ta ở lại. “Người bỏ ta đi là một tiếng than xé lòng. “Ta bỏ người
…” chỉ là sự giận hờn nơi cửa miệng. “Ở lại” là hứng chịu tất cả nỗi đau. Thật
ra nếu ta bỏ người được thì bài thơ không bao giờ có và bài thơ cũng không đắng
cay đến thế.
“Nỗi
buồn riêng “thân ngựa đã xa bầY”: Ta ở lại mà ta là ngựa xa bầy nghĩa là cả bầy
ngựa đã tung vó đi xa, chỉ còn ta cô đơn một mình ở lại.
“Mây
còn nhớ quay về thăm đỉnh núi”: Một sự nhân cách hóa mây và núi thành người. Một
hình ảnh đẹp, phả vào tâm hồn người đọc rất nhiều cảm xúc, rất nhiều tưởng tượng,
mở rộng không gian, chất chứa ý thơ lảng mạn, tràn đầy với lời “Thề Non Nước” của
Tản Đà năm xưa.
“Còn
người…như là gió heo may”: Với thời tiết thì gió heo may quay lại năm sau nhưng
với Lê Đình Hạnh đó là gió heo may của chính một mùa nhất định nào đó trong đời.
Ngọn gió ấy bay đi và không bao giờ quay lại.
Cả
bốn câu thơ đúng là cơn gió heo may, thiết tha và hờn dỗi, thấm đậm và se lạnh
tâm hồn. Tâm sự người ở lại dằn vặt, cay đắng, chất chứa nỗi sầu cao vời vợi
như con ngựa cô đơn quay đầu hý vang vọng về đỉnh núi xa xôi.
Rồi
thì qua khổ thơ thứ hai, một loạt những hình ảnh phũ phàng hiện lên trên bức
tranh chứa cả không gian và thời gian ảm đạm:
Nhớ
mà chi núi đồi đã khuất
Tiếc
mà chi một gánh bỏ bên đường
Anh
cuốn cờ - xếp giáo – buông cương
Tôi
đốt áo, tro tàn nay đã lạnh
Hình
ảnh núi đồi là hình ảnh của sự nghiệp. là hình ảnh của sơn hà. Tất cả đã khuất
rồi, thôi không nhớ làm chi nữa, thôi không tiếc làm chi nữa, vì cái lớn lao đó
nay tầm thường như một đôi quang gánh bỏ bên đường. Tuổi trẻ hăng say tưởng
gánh cả sơn hà trên vai nhưng ngờ đâu phải đặt nó xuống. Đặt nó xuống rồi nhưng
đôi vai không hề nhẹ vì phải gánh bao nhiêu điều hệ lụy khác. Hai câu thơ như tiếng khóc bên quan tài, không
nhớ không thương không tiếc mà nước mắt cứ nghẹn ngào, và nước mắt cứ nuốt vào
lòng, chua xót.
Tiếp
hai câu thơ sau, nhà thơ thổ lộ cái hoàn cảnh bi thương của hai người. Hóa ra họ
là đôi chiến hữu:
Anh
cuốn cờ - xếp giáo – buông cương
Tôi
đốt áo, tro tàn nay đã lạnh
Người
thì buông cương, người thì đốt bộ áo lính đã lâu rồi. Tất cả đã thành tro tàn
và tro tàn đã trở nên lạnh lẻo. Câu thơ cho ta biết thời gian đi qua cơn biến động
cũng lâu rồi, nhưng nỗi buồn đọng trong lòng họ càng ngày càng lạnh thêm, vì đống
tro tàn vẫn còn đó, nó không biến đi mà mỗi ngày nó lại lạnh thêm.
Bốn
câu thơ cho ta thấy người anh hùng đã tiêu tan sự nghiệp, hiệp sĩ đã bất đắc
chí giữa đời, niềm đau gặm nhấm tâm hồn, làm cho bất mãn cuộc đời, dằn vặt
trong hiện tại, muốn buông bỏ quá khứ nhưng quá khứ như con sâu tuyệt đẹp cứ ăn
mòn tâm tưởng.
Khổ
thơ chót chỉ có ba câu. Ba câu thơ kết lại làm hiển hiện một thế hệ tan tác như
con sông chia thành trăm nhánh và người trên sông buông thuyền bỏ lái lưu lạc bốn
phương trời:
Sông
ngày xưa chia thành trăm nhánh
Người
sông xưa vứt gánh mộng bên trời
Một
vòng đời có được mấy vòng chơi?!
“Một
vòng đời bỏ lại mấy vòng chơi?!: Một câu hỏi. một tiếng than, vọng lên cho tâm
hồn suy nghiệm một kiếp nhân sinh. Đó là triết lý Phật giáo? Đó là giáo lý
Thiên Chúa giáo? Không, nó không là triêt lý hay giáo lý của ai cả. Nó là câu hỏi
của Lê Đình Hạnh, là tiếng than của lê Định Hạnh, hay đúng ra là tiêng than của
cả một thế hệ sinh ra trong chiến tranh, chịu nhiều hệ lụy trong cả thời bình.
Lê
Đình Hạnh là người ở lại. Bài thơ để trách những người chiến hữu cùng nhau một
lần buông súng, đã ra đi mà không quay lại nhưng trách như một chinh phụ ngồi
chờ chinh phu bên song cửa hẹp. Biết đâu sẽ có một ngày “ Ngựa hồng đã đến bên
hiên/ Chị ơi trên ngựa chiếc yên vắng người” thì lại càng thêm đau khổ ./.
Châu Thạch
